Qarın şişməsi və köp problemi: səbəblər, qidalanma və müalicə yolları
Qarın şişməsi — bir çox insanda gündəlik həyatda qarşılaşılan, lakin səbəbləri müxtəlif ola bilən bir vəziyyətdir. Adətən bu hal bağırsaqlarda qaz yığılması və ya orqanizmdə maye balansının pozulması nəticəsində yaranır. Qazın yaranmasına ən çox qida seçimləri, hərəkətsizlik, stress, hormonal dəyişikliklər və bağırsaq florasının pozulması səbəb olur.
Bəzi insanlarda isə qida allergiyaları və ya qida dözümsüzlüyü (xüsusilə laktoza və qlütenə qarşı) şişkinliyə gətirib çıxarır. Bundan əlavə, tez yemək, çox danışmaq və ya içkiləri boru ilə içmək kimi vərdişlər də mədəyə hava udulmasına səbəb olaraq qaz toplanmasını artırır.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, əgər qarında şişkinlik davamlı xarakter daşıyırsa və ağrı ilə müşayiət olunursa, bu, İBS (İrritabl Bağırsaq Sindromu) və ya qastrit kimi xəstəliklərin əlaməti ola bilər. Belə hallarda həkimə müraciət etmək vacibdir.
Qaz və qarın şişməsi çox vaxt yeyilən qidalarla birbaşa əlaqəlidir. Aşağıdakı məhsullar orqanizmdə qaz əmələ gətirmə potensialı yüksək olan qidalardır:
Qaz yaradan qidalar siyahısı:
- Paxlalılar (noxud, lobya, mərcimək)
- Kələm, brokkoli, gül kələmi
- Qazlı içkilər və şəkərli sular
- Süd və bəzi süd məhsulları (laktoza səbəbindən)
- Soğan, sarımsaq, alma, armud kimi meyvələr
- Qəhvə və tünd çay (xüsusilə acqarına içildikdə)
Bu məhsulları tamamilə rasiondan çıxarmaq lazım deyil. Sadəcə onları az miqdarda və digər yüngül qidalarla birlikdə qəbul etmək kifayətdir. Məsələn, paxlalıları bişirərkən zirə və zəncəfil kimi ədviyyatlar əlavə etmək qaz əmələ gəlməsini azalda bilər.
Qarın şişməsinin qarşısını almağın ən təsirli yolu — düzgün qidalanma və yemək vərdişlərini tənzimləməkdir. Aşağıdakı sadə addımlar bu problemi azalda bilər:
- Yavaş yeyin və yaxşı çeynəyin: Yeməyi tələsik qəbul etdikdə mədəyə çox hava daxil olur, bu da qaz yığılmasına səbəb olur.
- Kiçik porsiyalarla, lakin tez-tez yeyin: Böyük porsiyalar qarın gərginliyini artırır.
- Su qəbuluna diqqət edin: Gündəlik 1.5–2 litr su içmək bağırsaq fəaliyyətini normallaşdırır.
- Lifli qidalar qəbul edin: Meyvə, tərəvəz və tam taxıllar bağırsaq hərəkətini yaxşılaşdırır, amma birdən-birə çox lif qəbul etmək əks təsir göstərə bilər.
- Probiotiklərdən faydalanın: Yoğurt, kefir və fermentləşdirilmiş məhsullar bağırsaq florasının balansını qoruyur.
Bu prinsiplər yalnız şişkinliyi azaltmır, həm də ümumi bağırsaq sağlamlığını dəstəkləyir və immun sistemini gücləndirir.
Qarın şişməsi yalnız qidalanma ilə deyil, həm də emosional vəziyyət və həyat tərzi ilə sıx əlaqəlidir. Stress zamanı bədən “döyüş və ya qaç” reaksiyasına girir və bu, bağırsaq hərəkətlərinə təsir edir. Nəticədə qaz yığılması, sancılar və şişkinlik yaranır.
Yuxusuzluq, qeyri-müntəzəm yemək saatları, oturaq həyat tərzi və az hərəkət də bu prosesi daha da gücləndirir.Təbiətin bizə təqdim etdiyi sadə vasitələrlə də qarın şişməsini azaltmaq mümkündür. Ən effektiv üsullar aşağıdakılardır:
- Zəncəfil çayı: Qaz yığılmasını azaldır, mədə fəaliyyətini tənzimləyir.
- Nanə çayı: Əzələləri rahatladır və qazın çıxışını asanlaşdırır.
- Isti kompres: Qarın nahiyəsinə isti dəsmal qoymaq qan dövranını yaxşılaşdırır və ağrını azaldır.
- Yüngül hərəkətlər: Qısa gəzintilər və yüngül yoqa hərəkətləri qazın bədəndən çıxmasına kömək edir.
- Stressin idarəsi: Dərin nəfəs məşqləri və meditasiya qarın gərginliyini azalda bilər.
Əgər bu üsullara baxmayaraq şişkinlik tez-tez təkrarlanırsa, bu, mədə və bağırsaq sistemində daha ciddi bir problemin göstəricisi ola bilər və mütləq həkimlə məsləhətləşmək lazımdır.
Qarın şişməsi və qaz problemi bir çox hallarda həyat tərzi və qidalanma ilə əlaqədardır. Balanslı menyu, stressin idarə olunması və müntəzəm fiziki aktivlik bu narahatlığı minimuma endirə bilər. Sadə, amma davamlı dəyişikliklər orqanizmin rahatlığını bərpa edir və gündəlik enerjini artırır.
Unutmayın ki, bədəniniz sizə siqnallar göndərir — onları dinləmək, ən təsirli müalicə üsuludur.
